भाषाप्रवेश:: अध्याय: २१ - भूतकालप्रयोग: (क्तवतु / लङ्लकार: / स्म )n

अभ्यासः २१.१.१ (पृष्ठसङ्ख्या ६९)

ए. व.    द्वि. व.    ब. व.

प्र. पु. स: बालक: आसीत्   तौ बालकौ आस्ताम्   ते बालका: आसन्
म. पु. त्वं बालक: आसी:     यूवां बालकौ आस्तम्   यूयं बालका: आस्त

उ. पु. अहं बालक: अस्मि आवां बालकौ आस्व वयं बालका: आस्म

अभ्यासः २१.१.२ (पृष्ठसङ्ख्या ७०) क्तवतुप्रत्ययान्तं रूपं पुन्लिङ्गे

लट्लकाररुपम् एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्

पठति पठितवान् पठितवन्तौ पठितवन्त:

चलति चलितवान चलितवन्तौ चलितवन्त:

नमति नतवान् नतवन्तौ नतवन्त:

गच्छति गतवान् गतवन्तौ गतवन्त:

हसति हसितवान् हसितवन्तौ हसितवन्त:

वदति उदितवान् उदितवन्तौ उदितवन्त:

खादति खादितवान् खादितवन्तौ खादितवन्त:

क्रीडति क्रीडितवान् क्रीडितवन्तौ क्रीडितवन्त:

लिखति लिखितवान् लिखितवन्तौ लिखितवन्त:

पतति पतितवान् पतितवन्तौ पतितवन्त:

पश्यति दृष्टवान् दृष्टवन्तौ दृष्टवन्त:

शृणोति श्रुतवान् श्रुतवन्तौ श्रुतवन्त:

नयति नीतवान् नीतवन्तौ नीतवन्त:

तिष्ठति स्थितवान् स्थितवन्तौ स्थितवन्त:

करोति कृतवान् कृतवन्तौ कृतवन्त:

पिबति पीतवान् पीतवन्तौ पीतवन्त:

कथयति कथितवान् कथितवन्तौ कथितवन्त:

पृच्छति पृष्टवान् पृष्टवन्तौ पृष्टवन्त:

गायति गीतवान् गीतवन्तौ गीतवन्त:

कूजति कूजितवान् कूजितवन्तौ कूजितवन्त:

गर्जति गर्जितवान् गर्जितवन्तौ गर्जितवन्त:

भ्रमति भ्रमितवान् भ्रमितवन्तौ भ्रमितवन्त:

अभ्यासः २१.२ (पृष्ठसङ्ख्या ७०) क्तवतुप्रत्ययान्तं रूपं स्त्रीन्लिङ्गे

लट्लकाररुपम् एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्

पठति पठितवती पठितवत्यौ पठितवत्य:

चलति चलितवती चलितवत्यौ चलितवत्य:

नमति नतवती नतवत्यौ नतवत्य:

गच्छति गतवती गतवत्यौ गतवत्य:

हसति हसितवती हसितवत्यौ हसितवत्य:

वदति उदितवती उदितवत्यौ उदितवत्य::

खादति खादितवती खादितवत्यौ खादितवत्य:

क्रीडति क्रीडितवती क्रीडितवत्यौ क्रीडितवत्य:

लिखति लिखितवती लिखितवत्यौ लिखितवत्य:

पतति पतितवती पतितवत्यौ पतितवत्य:

पश्यति दृष्टवती दृष्टवत्यौ दृष्टवत्य:

शृणोति श्रुतवती श्रुतवत्यौ श्रुतवत्य:

नयति नीतवती नीतवत्यौ नीतवत्य:

तिष्ठति स्थितवती स्थितवत्यौ स्थितवत्य:

करोति कृतवती कृतवत्यौ कृतवत्य:

पिबति पीतवती पीतवत्यौ पीतवत्य:

कथयति कथितवती कथितवत्यौ कथितवत्य:

पृच्छति पृष्टवती पृष्टवत्यौ पृष्टवत्य:

गायति गीतवती गीतवत्यौ गीतवत्य:

कूजति कूजितवती कूजितवत्यौ कूजितवत्य:

गर्जति गर्जितवती गर्जितवत्यौ गर्जितवत्य:

भ्रमति भ्रमितवती भ्रमितवत्यौ भ्रमितवत्य:

अभ्यासः २१.४ (पृष्ठसङ्ख्या ७१)
१. अहं संस्कृतभारत्या: कार्यालयं गतवान् |
२. त्वं तत्र कदा गतवान् ?
३. वयं संस्कृतकथां श्रुतवत्य:|
४. ते गीतानि गीतवन्त:|
५. यूयम् अभ्यासदर्शिनीं कदा क्रीतवान् ?
६. आवां संस्कृतेन एव पत्रं लिखितवत्यौ |
७. चिकित्सक: उत्तमौषधिं दत्तवान् |
८. अध्यापक: संस्कृतेन एव पाठितवान् |
९. रेल् याने यात्रिण: बहु वार्तालापं कृतवन्त:|
१०. युवाम् अत्र आगतवन्तौ |
११. ता: अध्यापिका: उत्सवे संस्कृतगीतानि गीतवत्य:|
१२. ते बालिके फलानि एव खादितवत्यौ |

अभ्यासः २१.२ (पृष्ठसङ्ख्या ७४)

धातु: ए. व.   द्वि. व.   ब. व.
१. पठ्      (प्र. पु .)       अपठत्     अपठताम्       अपठन्
२. नम्      (प्र. पु .)       अनमत्       अनमताम्        अनमन्
३. हस्     (म. पु .)        अहस:       अहसतम्       अहसत
४. खाद्      (उ. पु .)       अखादम्        अखादाव        अखादाम
५. वद्          (प्र. पु .)       अवदत्        अवदताम्        अवदन्
६. क्रीड्       (म. पु .)       अक्रीड:       अक्रीडतम्        अक्रीडत
७. भ्रम्       (उ. पु .)       अभ्रमम्        अभ्रमाव        अभ्रमाम
८. आ+गम् (प्र. पु .)       आगच्छत्        आगच्छताम्        आगच्छन्
९. नृत्      (म. पु .)       अनृत्य:       अनृत्यतम्       अनृत्यत
१०. चल्     (उ. पु .)       अचलम्        अचलाव        अचलाम
११. पत्      (प्र. पु .)       अपतत्        अपतताम्        अपतन्
१२. लिख्    (म. पु .)       अलिख:       अलिखतम्        अलिखत
१३. दृश्      (उ. पु .)       अपश्यम्        अपश्याव        अपश्याम
१४. गी      (उ. पु .)       अगायम्        अगायाव        अगायाम
१५. गम्      (प्र . पु .)       अगच्छत्        अगच्छताम्        अगच्छन्
१६. पा      (म. पु .)       अपिब:       अपिबतम्        अपिबत
१७. श्रु    (उ. पु .)       अश्रुणुम्        अश्रुणुव       अश्रुणुम
१८. नी    (प्र . पु .)       अनयत्        अनयताम्        अनयन्
१९. प्रच्छ     (म. पु .)       अपृष्ट:       अपृष्टताम्        अपृष्टन्
२०. भू        (उ. पु .)       अभवम्        अभवाव        अभवाम

२१. कथ (प्र. पु .) अकथयत् अकथयताम् अकथयन्

२२. स्था (म. पु .) अतिष्ठ: अतिष्ठतम् अतिष्ठत

अभ्यासः २१.१ (पृष्ठसङ्ख्या ७६)

अभ्यासः २१.२ (पृष्ठसङ्ख्या ७६)

अभ्यासः २१.३ (पृष्ठसङ्ख्या ७६ )

- ज्योति गावडे

Monday, August 8, 2016

अध्याय: २१ - भूतकालप्रयोग: (क्तवतु / लङ्लकार: / स्म )n

No comments:

Post a Comment